خبر تازه درباره فشار آمریکا بر صنعت هوانوردی ایران، در نگاه اول ممکن است فقط به لغو یا دشوار شدن چند پرواز خارجی محدود به نظر برسد، اما ابعاد ماجرا فراتر از تعداد سفرهایی است که ممکن است متوقف شوند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مدعی شده که از ۲۳ سپتامبر(اول مهر)، شرکتها و فرودگاههای خارجی در صورت ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت به شرکتهای هواپیمایی ایرانی، ممکن است با خطر قطع دسترسی به نظام مالی دلاری روبهرو شوند. اهمیت این تهدید در همینجاست؛ چراکه برای فعالیت بینالمللی یک شرکت هواپیمایی، خود هواپیما تنها حلقه ماجرا نیست.
به گزارش برترینها، سوختگیری، خدمات زمینی، فرود، تعمیر و نگهداری، فروش بلیت و نقلوانتقال مالی، مجموعهای از خدمات بههمپیوستهاند که اختلال در هرکدام میتواند پرواز خارجی را دشوارتر و پرهزینهتر کند. از سوی دیگر، آنچه واشنگتن مطرح کرده صرفاً متوجه شرکتهای ایرانی نیست و میتواند طرفهای خارجیِ همکار با آنها را نیز تحت فشار قرار دهد.
به همین دلیل، سؤال اصلی فقط این نیست که چند پرواز از ایران کم میشود؛ بحث بر سر این است که این فشارها تا چه اندازه میتواند ارتباط هوایی ایران با جهان را محدود کند و چه پیامدهایی برای مسافران، ایرلاینها و کل شبکه حملونقل هوایی کشور داشته باشد.
باید چارهای اندیشید
حسین قتیب، تحلیلگر مسائل سیاسی در صفحه شخصی خود نوشت: ممکن است عدهای خبر امروز درباره محدودیتهای تازه علیه شرکتهای هواپیمایی ایران را اینطور کوچک کنند که خب، چند نفر کمتر به پاتایا میروند، چند نفر کمتر در استانبول خرید میکنند و چند سفر دوبی هم سختتر میشود. اما مسئله اصلاً این نیست. ما این الگو را قبلاً هم دیدهایم. بعد از آتشبس آوریل و آغاز محاصره دریایی، عدهای با دیدن عبور چند کشتی ایرانی گفتند پس محاصرهای در کار نیست. در حالی که اساساً مسئله این نبود که آیا یک کشتی توانسته عبور کند یا نه. مسئله این بود که آزادی عمل ایران در دریا تا چه اندازه محدود شده و چه کسی دارد قواعد عبور و مرور را تعیین میکند.
خبر امروز درباره هوانوردی هم باید در همان چارچوب دیده شود. اینکه یک هواپیمای ایرانی هنوز بتواند از تهران بلند شود یا در یک فرودگاه خارجی بنشیند، اصل مسئله را عوض نمیکند. سؤال این است که ایران تا چه اندازه میتواند شبکه هوایی خودش را مستقل از فشار خارجی اداره کند، هواپیماهایش را در خارج بنشاند، سوخت و خدمات بگیرد و ارتباط عادی هواییاش را حفظ کند.