به گزارش تازه نیوز، آیا خبرنگاری که با سیاستمداران رابطه نزدیک دارد، الزاماً کمتر مستقل است؟ یا خبرنگاری که از سیاستمداران فاصله می‌گیرد، لزوماً روزنامه‌نگار مستقل‌تری است؟ پاسخ پژوهش‌های جدید چندان ساده نیست. رابطه خبرنگار و سیاستمدار بخشی جدایی‌ناپذیر از روزنامه‌نگاری سیاسی است؛ خبرنگار برای دسترسی به اطلاعات به سیاستمدار نیاز دارد و سیاستمدار نیز برای رساندن دیدگاه خود به افکار عمومی به رسانه نیازمند است. مشکل از جایی آغاز می‌شود که این رابطه حرفه‌ای به وابستگی تبدیل شود.
پژوهشی تازه در نشریه Digital Journalism با انجام ۹۶ مصاحبه با خبرنگاران سیاسی در اتریش و جمهوری چک نشان می‌دهد نزدیکی به سیاستمداران هم‌زمان می‌تواند یک منبع حرفه‌ای و یک خطر برای استقلال خبرنگار باشد. نزدیکی، دسترسی به اطلاعات و منابع را آسان‌تر می‌کند، اما اگر مرزهای حرفه‌ای از بین برود، استقلال و اعتبار روزنامه‌نگار ممکن است آسیب ببیند.
خبرنگار بدون رابطه با سیاستمدار هم نمی‌تواند خبر سیاسی بسازد
بخش مهمی از روزنامه‌نگاری سیاسی بر رابطه با منابع استوار است. خبرنگاری که هیچ ارتباطی با سیاستمداران، مشاوران و منابع داخل ساختار قدرت ندارد، ممکن است در دسترسی به اطلاعات، اسناد و خبرهای اختصاصی با مشکل روبه‌رو شود.
بنابراین فاصله کامل لزوماً به معنای استقلال بیشتر نیست. خبرنگار می‌تواند با یک سیاستمدار رابطه حرفه‌ای و حتی دوستانه داشته باشد، اما در زمان انتشار خبر همچنان بتواند از
او سؤال سخت بپرسد، ادعایش را راستی‌آزمایی کند و در صورت لزوم عملکردش را نقد کند.
پژوهش اتریش و جمهوری چک نیز نشان می‌دهد خبرنگاران دائماً در حال مدیریت همین مرز میان «نزدیکی» و «فاصله حرفه‌ای» هستند.
در کشورهای غربی رابطه چطور است؟
در بسیاری از دموکراسی‌های غربی، رابطه خبرنگار و سیاستمدار بیشتر در چارچوب رابطه منبع و روزنامه‌نگار تعریف شده است؛ یعنی خبرنگار برای دریافت اطلاعات به منابع سیاسی دسترسی دارد، اما هنجارهای حرفه‌ای روزنامه‌نگاری بر حفظ استقلال تأکید می‌کنند.
با این حال، کشورهای غربی هم یک الگوی واحد ندارند. پژوهش‌های مقایسه‌ای نشان داده‌اند که در کشورهای اروپای غربی سابقه پیوند میان مطبوعات و احزاب سیاسی متفاوت بوده است. بررسی بیش از ۵.۴ میلیون مقاله روزنامه‌ای در دانمارک، هلند و بریتانیا طی دو دهه نیز نشان داده که همسویی سیاسی رسانه‌ها با احزاب وجود داشته، هرچند این «موازی‌گرایی سیاسی» در طول زمان کاهش یافته است.
حتی در کشوری مانند ایسلند، پژوهشی بر اساس ۹۳ مصاحبه با خبرنگاران و سیاستمداران نشان داده که ممکن است نزدیکی اجتماعی زیاد و فاصله حرفه‌ای هم‌زمان وجود داشته باشد؛ یعنی افراد یکدیگر را به‌خوبی بشناسند، اما خبرنگار همچنان تلاش کند فاصله حرفه‌ای خود را حفظ کند.
خارج از غرب؛ رابطه می‌تواند بسیار پیچیده‌تر باشد
در برخی نظام‌های سیاسی، مسئله فقط میزان نزدیکی خبرنگار و سیاستمدار نیست؛ قدرت سیاسی ممکن است مستقیماً بر ساختار رسانه، مالکیت یا دسترسی به اطلاعات اثر بگذارد.
برای نمونه، پژوهشی درباره خبرنگاران سیاسی در چین نشان می‌دهد خبرنگاران برای دسترسی به اطلاعات سیاسی باید دائماً مرزهای گزارشگری را با مقامات مذاکره کنند. در این شرایط، حفظ رابطه با منابع سیاسی می‌تواند حتی به ابزاری برای گسترش محدوده گزارشگری تبدیل شود.
مطالعه‌ای دیگر که خبرنگاران اتریش، اسلوونی، مجارستان و ترکیه را بررسی کرده، نشان می‌دهد فشار سیاسی می‌تواند از طریق مالکیت رسانه، مداخله نهادی و ساختارهای سیاسی بر استقلال روزنامه‌نگاری اثر بگذارد؛ البته شدت و شکل این فشار در کشورها یکسان نیست.
پس رابطه نزدیک خوب است یا بد؟
طبق پژوهش‌های انجام شده، نه رابطه نزدیک ذاتاً بد است و نه فاصله زیاد ذاتاً خوب.
رابطه حرفه‌ای با سیاستمدار برای خبرنگار یک منبع دسترسی است؛ اما اگر این رابطه باعث شود خبرنگار در برابر منبع سیاسی بدهکار، وابسته یا ملاحظه‌کار شود، همان رابطه می‌تواند به تهدیدی برای استقلال تبدیل شود.
در مقابل، قطع کامل ارتباط با سیاستمداران هم می‌تواند خبرنگار را از اطلاعات دست‌اول و منابع مهم محروم کند، بنابراین معیار اصلی، فاصله اجتماعی نیست؛ فاصله حرفه‌ای است.
خبرنگار می‌تواند سیاستمدار را بشناسد، با او گفت‌وگو کند، از او اطلاعات بگیرد و حتی رابطه‌ای طولانی‌مدت داشته باشد؛ اما باید بتواند هنگام انتشار خبر، همان فرد را مانند هر منبع دیگری راستی‌آزمایی، سؤال‌پیچ و در صورت لزوم نقد کند.
در نهایت، استقلال خبرنگار نه با «قطع رابطه با قدرت» بلکه با توانایی حفظ مرز حرفه‌ای در دل رابطه با قدرت سنجیده می‌شود. پژوهش جدید نیز دقیقاً بر همین مسئله تأکید دارد: روزنامه‌نگاری سیاسی همیشه میان نیاز به دسترسی و ضرورت حفظ استقلال در حال مذاکره است.