سال‌هاست یک نگرانی جدی درباره ورود هوش مصنوعی به اتاق‌های خبر وجود دارد: اگر الگوریتم‌ها در انتخاب و انتشار خبر دخالت کنند، آیا رسانه‌ها برای جذب کلیک و توجه مخاطب به سمت خبرهای احساسی، سرگرم‌کننده و اصطلاحاً «زرد» حرکت خواهند کرد؟
یک پژوهش تازه در مجله دانشگاهی Digital Journalism نشان می‌دهد پاسخ لزوماً مثبت نیست.

پژوهشگران دانشگاه هامبورگ و مرکز آلمان برای پژوهش آموزش عالی و مطالعات علمی، با بررسی بیش از ۲.۶ میلیون پست فیسبوک از ۴۴ رسانه خبری محلی و منطقه‌ای آلمان، تأثیر سیستم‌های انتشار خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی را بر محتوای خبری بررسی کرده‌اند. داده‌های این پژوهش مربوط به سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ است.
 
آیا هوش مصنوعی خبر را نرم‌تر می‌کند؟
پژوهش از یک فرض مهم شروع می‌شود. تحقیقات قبلی نشان داده‌اند که وقتی رسانه‌ها خبرهای خود را برای شبکه‌های اجتماعی آماده می‌کنند، گاهی از محتوای سخت و سیاسی فاصله گرفته و به سمت موضوعات احساسی‌تر و جذاب‌تر می‌روند؛ پدیده‌ای که در ادبیات دانشگاهی از آن با عنوان News Softening یا «نرم‌شدن خبر» یاد می‌شود.
بنابراین انتظار می‌رفت ورود سیستم‌های هوش مصنوعی که برای افزایش بهره‌وری، تعامل و ترافیک طراحی شده‌اند، این روند را تشدید کند اما داده‌ها تصویر متفاوتی ارائه کردند.
 
۵۷ درصد رسانه‌ها از سیستم انتشار خودکار استفاده می‌کردند
در سال ۲۰۲۳، ۲۵ رسانه از ۴۴ رسانه مورد مطالعه، یعنی حدود ۵۷ درصد آنها، از سیستم‌های انتشار خودکار (Automated Publishing Services) برای انتشار محتوا در فیسبوک استفاده می‌کردند.
این سیستم‌ها می‌توانند بر اساس فید محتوایی رسانه، مطالب را انتخاب و برای انتشار در شبکه اجتماعی آماده کنند اما نکته مهم اینجاست که استفاده از هوش مصنوعی الزاماً به معنای حذف خبرنگار یا سردبیر نیست.
از میان پست‌هایی که با سیستم اتوماسیون منتشر شده بودند، حدود ۹۴ درصد به شکل نیمه‌خودکار منتشر شدند و تنها حدود ۶ درصد از پست‌ها کاملاً خودکار بودند. در مدل نیمه‌خودکار، انسان همچنان می‌تواند در انتخاب موضوع و نحوه ارائه آن دخالت داشته باشد.
بنابراین تصویری که از «الگوریتمی که بدون دخالت انسان خبر را انتخاب و منتشر می‌کند» وجود دارد، دست‌کم در این نمونه پژوهشی، با واقعیت اتاق‌های خبر فاصله دارد.
 
نتیجه برخلاف انتظار بود
 مهم‌ترین یافته پژوهش همین‌جاست که پست‌هایی که با سیستم‌های انتشار خودکار منتشر شده بودند، اندکی بیشتر احتمال داشت به موضوعات سیاسی مرتبط باشند و در عین حال، به‌طور کلی زبان احساسی کمتری داشته باشند.
یعنی برخلاف این فرض که الگوریتم برای گرفتن کلیک بیشتر، رسانه را به سمت مطالب احساسی و سبک‌تر {زردتر}می‌برد، داده‌های این پژوهش چنین روندی را تأیید نکردند.
به زبان ساده، الگوریتم هوش مصنوعی لزوماً خبر را زردتر نکرد و به خصوص در این بررسی، حتی با محتوای سیاسی‌تر و کم‌احساس‌تر همراه بود.
 
اینکه چرا چنین اتفاقی افتاده است، باید به نقش انسان در کنار الگوریتم اشاره کرد. بیشتر رسانه‌های مورد بررسی از مدل نیمه‌خودکار استفاده می‌کردند. بنابراین الگوریتم بخشی از کار انتشار را انجام می‌داد، اما تصمیم‌های تحریریه کاملاً به ماشین واگذار نشده بود.
سردبیران و خبرنگاران همچنان می‌توانستند موضوعات و نحوه ارائه محتوا را کنترل کنند. در نتیجه، هوش مصنوعی بیشتر نقش یک ابزار افزایش بهره‌وری را پیدا کرده بود تا یک سردبیر مستقل و این مسئله برای آینده اتاق‌های خبر بسیار مهم است؛ زیرا نشان می‌دهد مسئله اصلی شاید «استفاده یا عدم استفاده از هوش مصنوعی» نباشد، بلکه نحوه تقسیم اختیار میان انسان و الگوریتم باشد.
این پژوهش همچنین نشان می‌دهد رسانه‌ها هنوز تمایل دارند کنترل تحریریه را حفظ کنند  و بدین ترتیب مدلی در حال شکل گیری است که از هوش مصنوعی برای سرعت و مقیاس استفاده می‌شود و از انسان برای تصمیم گیری در تحریریه استفاده می‌شود.