به گزارش تازه نیوز، هوش مصنوعی می‌تواند در چند ثانیه یک مجری مجازی بسازد، متن خبر را بخواند و بدون وقفه روی آنتن برود؛ اما یک مشکل اساسی باقی مانده است: مخاطبان هنوز به ارتباط انسانی در رسانه نیاز دارند. پژوهش تازه‌ای که در سال ۲۰۲۶ در نشریه Journalism منتشر شده، نشان می‌دهد تردید درباره اعتبار مجریان هوش مصنوعی و ضعف ارتباط عاطفی با آن‌ها همچنان از چالش‌های مهم این فناوری است. از سوی دیگر، گزارش مؤسسه رویترز نشان می‌دهد تنها ۱۹ درصد پاسخ‌دهندگان با استفاده از هوش مصنوعی برای ساخت مجری یا نویسنده مصنوعی احساس راحتی می‌کنند.
مجری مصنوعی؛ بدون خستگی، اما بدون ارتباط انسانی؟
شبکه‌های خبری و رسانه‌های دیجیتال به‌تدریج از مجریان مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ چهره‌هایی مجازی که می‌توانند خبرها را شبانه‌روزی بخوانند، به زبان‌های مختلف صحبت کنند و هزینه تولید محتوای ویدئویی را کاهش دهند. برای رسانه‌هایی که با محدودیت بودجه و نیروی انسانی روبه‌رو هستند، این فناوری وسوسه‌انگیز است.
بااین‌حال، اجرای خبر فقط خواندن چند جمله مقابل دوربین نیست. لحن صدا، واکنش به اتفاقات غیرمنتظره، انتقال احساس و شکل‌گیری اعتماد در طول زمان، بخشی از تجربه‌ای است که مخاطب از یک مجری واقعی دریافت می‌کند. همین تفاوت می‌تواند تعیین کند که بیننده یک ویدئوی خبری را تا انتها تماشا کند یا به‌سرعت سراغ محتوای دیگری برود.
نتیجه پژوهش تازه درباره مجریان هوش مصنوعی
یوان جی، پژوهشگر حوزه رسانه، در این مطالعه برداشت مخاطبان چینی از مجریان خبری هوش مصنوعی را بررسی کرد. داده‌های پژوهش از پرسش‌نامه ۳۴۳ نفر از ساکنان پکن به دست آمده است.
نتایج از ترکیبی از تردید درباره اعتبار، پذیرش متوسط فناوری و ارتباط عاطفی ضعیف با مجریان هوش مصنوعی حکایت دارد. همچنین، اصالت ادراک‌شده و ارتباط عاطفی با رضایت کلی مخاطب ارتباط معناداری داشتند. اعتماد، جذابیت عاطفی و احساس مسئولیت نیز از عوامل مهم در ارزیابی مخاطبان بودند.
البته این مطالعه به‌تنهایی نماینده تمام مخاطبان جهان نیست؛ جامعه آماری آن به ساکنان پکن محدود بوده است. بااین‌حال، یافته‌های آن نشان می‌دهد که ساخت یک چهره دیجیتال باورپذیر، لزوماً به معنای ایجاد رابطه‌ای مشابه رابطه مخاطب با یک مجری انسانی نیست.
فقط ۱۹ درصد با مجری هوش مصنوعی راحت‌اند
گزارش سال ۲۰۲۵ مؤسسه رویترز برای مطالعه روزنامه‌نگاری در دانشگاه آکسفورد نیز تصویر روشنی از احتیاط مخاطبان ارائه می‌دهد. این پژوهش دیدگاه مردم در شش کشور آرژانتین، دانمارک، فرانسه، ژاپن، بریتانیا و آمریکا را بررسی کرده است.
بر اساس نتایج، به‌طور میانگین تنها ۱۹ درصد پاسخ‌دهندگان با استفاده از هوش مصنوعی مولد برای ساخت یک مجری یا نویسنده مصنوعی احساس راحتی می‌کردند. این رقم نشان می‌دهد استفاده از هوش مصنوعی در بخش‌هایی که مستقیماً در برابر مخاطب قرار می‌گیرند، با مقاومت بیشتری روبه‌روست.
در همین گزارش، ۶۲ درصد شرکت‌کنندگان با تولید اخبار کاملاً انسانی احساس راحتی داشتند؛ درحالی‌که این سهم برای اخبار تولیدشده به‌طور کامل توسط هوش مصنوعی فقط ۱۲ درصد بود. زمانی که انسان با کمک هوش مصنوعی تولید خبر را هدایت می‌کرد، میزان راحتی مخاطبان به ۴۳ درصد می‌رسید.
این ارقام بدین معناست که بسیاری از مخاطبان با استفاده از فناوری مخالف نیستند، اما ترجیح می‌دهند مسئولیت اصلی تولید و ارائه خبر همچنان بر عهده انسان باشد.
رسانه‌ها کجا از هوش مصنوعی استفاده کنند؟
برای رسانه‌ها، مسئله دیگر صرفاً امکان ساخت مجری مصنوعی نیست؛ پرسش اصلی این است که این فناوری در کدام بخش از فرایند تولید خبر بیشترین فایده را دارد، بدون آنکه اعتماد مخاطب آسیب ببیند.
هوش مصنوعی می‌تواند در ترجمه، زیرنویس‌گذاری، آماده‌سازی نسخه‌های کوتاه خبر، تنظیم متن و پردازش اطلاعات نقش مؤثری داشته باشد. اما جایگزینی کامل مجری انسانی، به‌ویژه در برنامه‌های تحلیلی، بحران‌ها و موضوعات حساس، ممکن است به حس اعتماد و ارتباط با مخاطب ضربه بزند.
راهکار می‌تواند استفاده از الگوی «انسان در حلقه» باشد؛ یعنی فناوری به تولید سریع‌تر کمک کند، اما انسان مسئول بررسی محتوا، تصمیم‌های تحریریه و ارتباط نهایی با بیننده باقی بماند. شفافیت درباره استفاده از هوش مصنوعی نیز اهمیت دارد؛ مخاطب باید بداند چه زمانی با یک مجری واقعی و چه زمانی با یک شخصیت مصنوعی روبه‌روست.
آینده خبر هنوز به انسان وابسته است
پیام این پژوهش‌ها برای رسانه‌ها روشن است: هوش مصنوعی می‌تواند ابزار قدرتمندی برای تولید خبر باشد، اما جایگزین‌کردن انسان با یک چهره مصنوعی، بدون توجه به اعتماد و ارتباط عاطفی مخاطب، لزوماً تصمیم درستی نیست.
مجریان هوش مصنوعی با وجود کاهش هزینه تولید خبر، هنوز با چالش اعتماد مخاطبان روبه‌رو هستند؛ تنها ۱۹ درصد با استفاده از مجری یا نویسنده مصنوعی احساس راحتی می‌کنند.
